Hóc dị vật, chảy máu, sốc nhiệt, co giật, ngộ độc, gãy xương - những việc nên làm và tuyệt đối không nên làm trong lúc chờ đưa bé tới bác sĩ.
Sơ cứu đúng trong vài phút đầu có thể giữ lại cơ hội sống cho thú cưng. Nhưng sơ cứu sai còn nguy hiểm hơn là không làm gì. Dưới đây là nguyên tắc xử trí cho sáu tình huống hay gặp nhất.
Trước khi bắt đầu: giữ an toàn cho chính bạn
Con vật đang đau sẽ cắn, kể cả với chủ. Nếu bé còn tỉnh và đang hoảng loạn, hãy quấn một chiếc khăn dày quanh người bé, hoặc dùng dây vải buộc nhẹ mõm chó lại. Không rọ mõm nếu bé đang nôn, khó thở hoặc nghi hóc dị vật.
1. Hóc dị vật
Dấu hiệu: cào mõm liên tục, chảy dãi, ho khan dữ dội, nướu tím tái.
- Mở miệng kiểm tra. Chỉ gắp khi nhìn thấy rõ dị vật và gắp được dễ dàng.
- Không thọc tay sâu vào họng để mò - thao tác này thường đẩy dị vật vào sâu hơn.
- Chó nhỏ, mèo: nâng hai chân sau lên, vỗ dứt khoát 5 cái vào giữa hai bả vai.
- Chó lớn: đứng sau lưng bé, vòng tay ôm quanh bụng ngay sau xương sườn, ấn giật nhanh lên trên 5 lần.
Lấy được dị vật vẫn phải đưa đi khám, vì cổ họng có thể đã tổn thương.
2. Vết thương chảy máu
- Dùng gạc hoặc khăn sạch ép trực tiếp lên vết thương, giữ nguyên 5 phút không nhấc ra xem.
- Máu thấm ướt thì đắp thêm lớp mới lên trên, đừng gỡ lớp cũ ra vì sẽ làm bong cục máu đông.
- Không rắc thuốc bột, không bôi dầu gió, không rửa bằng oxy già đậm đặc lên vết thương hở.
- Chỉ garo khi chi bị đứt lìa và máu phun thành tia, đồng thời phải tới viện trong vòng 15 phút.
3. Sốc nhiệt
Thường gặp khi để bé trong ô tô đóng kín hoặc dắt đi dạo giữa trưa. Dấu hiệu: thở hổn hển dữ dội, lưỡi đỏ sẫm, loạng choạng, nôn.
- Đưa ngay vào chỗ mát, bật quạt.
- Thấm nước mát lên bụng, nách, bẹn và gan bàn chân.
- Không dùng nước đá hay ngâm vào thùng đá. Lạnh đột ngột gây co mạch, nhiệt bị giữ lại bên trong và bé sốc nặng hơn.
- Cho uống từng ngụm nước mát nếu bé còn tỉnh táo.
4. Co giật
- Dọn đồ vật cứng xung quanh, đặt bé xuống sàn để không bị ngã.
- Không giữ chặt, không nhét bất cứ thứ gì vào miệng. Chó mèo không nuốt lưỡi, nhưng sẽ cắn nát tay bạn.
- Bấm giờ. Cơn kéo dài quá 3 phút, hoặc nhiều cơn liên tiếp, là cấp cứu thật sự.
- Quay video cơn giật - đoạn phim này giúp bác sĩ chẩn đoán rất nhiều.
5. Nghi ngộ độc
Hay gặp với bả chuột, thuốc diệt ốc sên, socola, hành tỏi, thuốc của người, nước lau sàn.
- Không tự gây nôn. Với chất ăn mòn hoặc sản phẩm dầu mỏ, gây nôn làm bỏng thực quản lần thứ hai.
- Mang theo vỏ hộp, nhãn chai hoặc ảnh chụp thứ bé đã ăn.
- Ghi lại thời điểm và lượng ước chừng.
- Gọi phòng khám trên đường đi để bác sĩ chuẩn bị thuốc giải.
6. Nghi gãy xương
- Hạn chế tối đa việc di chuyển bé.
- Không tự nắn, không cố kéo chân về đúng vị trí.
- Dùng tấm bìa cứng hoặc khay phẳng làm cáng, nhẹ nhàng trượt bé lên.
- Nghi chấn thương cột sống thì giữ thân bé thẳng, không bế xốc nách.
Nên có sẵn trong nhà
- Gạc vô trùng, băng cuộn tự dính, băng keo y tế
- Nước muối sinh lý 0,9% để rửa mắt và vết bẩn
- Nhiệt kế điện tử (thân nhiệt bình thường của chó mèo: 38 - 39,2 độ C)
- Kìm nhíp đầu tù, kéo đầu tròn
- Khăn dày để quấn và giữ bé
- Số điện thoại phòng khám dán ngay trên tủ thuốc
Bài viết cung cấp kiến thức chung, không thay thế việc thăm khám trực tiếp. Khi thú cưng có dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ phòng khám để được bác sĩ tư vấn.